ახალი ამბები

საუდის არაბეთმა, პაკისტანმა და თურქეთმა პარასკევს, მექაში, ხელი მოაწერეს ერთობლივ თავდაცვით შეთანხმებას. აშშ-ის სუნიტი მოკავშირეები, რომლებიც შეშფოთებული არიან რეგიონული კონფლიქტით, სპარსეთის ყურეში არსებული დაძაბულობის ფონზე პარტნიორობას აღრმავებენ.

ვითარების არსი: 28 თებერვალს ირანზე აშშ-სა და ისრაელის თავდასხმის შემდეგ, ირანი და მისი მოკავშირეები საუდის არაბეთსა და ყურის სხვა ქვეყნებს ბომბავენ და ენერგორესურსების ექსპორტს უბლოკავენ.

• ერთობლივ განცხადებაში აღნიშნულია, რომ შეთანხმება მიზნად ისახავს კოლექტიური შეკავების გაძლიერებას ნებისმიერი აგრესიის წინააღმდეგ და ითვალისწინებს, რომ სამიდან ნებისმიერ წევრზე შეიარაღებული თავდასხმა აღქმული იქნება, როგორც თავდასხმა სამივეს წინააღმდეგ.
• მიუხედავად იმისა, რომ განცხადებაში არ იყო დაზუსტებული თითოეული მხარის მიერ აღებული ვალდებულებები იმ შეთანხმების ფარგლებში, რასაც "მექის ერთობლივი თავდაცვის ხელშეკრულება" ეწოდა, მასში ნათქვამია, რომ პაქტი მიზნად ისახავს მათი კოლექტიური უსაფრთხოების განმტკიცებასა და მშვიდობის, უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის ხელშეწყობას რეგიონში და მის ფარგლებს გარეთ.

სტრიქონებს შორის: თურქმა ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ შეთანხმებას თავდაცვითი ხასიათი აქვს, არ არის მიმართული რომელიმე კონკრეტული აქტორის წინააღმდეგ, ღიაა რეგიონის სხვა ქვეყნებისთვის და არ აუქმებს ან ჩაანაცვლებს არსებულ ორმხრივ თუ მრავალმხრივ შეთანხმებებს.

• "სამიტის პოლიტიკური სიმბოლიზმი მნიშვნელოვანია. მუსლიმური სამყაროს სამი ყველაზე გავლენიანი სახელმწიფო იკრიბება მომატებული ბუნდოვანების მომენტში, რაც აჩვენებს რეგიონული და საშუალო სახელმწიფოების მზარდ მზაობას, უფრო მჭიდროდ ითანამშრომლონ უსაფრთხოების საკითხებზე," - განაცხადა აბდულაზიზ საჯერმა, საუდის არაბეთში ბაზირებული ანალიტიკური ცენტრის, Gulf Research Center-ის თავმჯდომარემ.

ჩაშლილად: თურქეთს ნატოში სიდიდით მეორე არმია ჰყავს. საუდის არაბეთი, ყურის ყველაზე ძლიერი სახელმწიფო, ისლამის უწმინდესი ადგილების სამშობლო და მსოფლიოში ნავთობის ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორია, ხოლო პაკისტანი ბირთვული იარაღის მქონე ერთადერთი მუსლიმური ქვეყანაა.

• პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შეჰბაზ შარიფმა, არმიის გავლენიან მეთაურ ასიმ მუნირთან ერთად, თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ჩასვლამდე მექაში უმრას პილიგრიმობა შეასრულა.
• აშშ-ირანის კონფლიქტმა შეარყია საუდის არაბეთის მოკავშირეების უსაფრთხოება სპარსეთის ყურეში და ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობის სრული პარალიზება მოახდინა, საიდანაც ომამდე გლობალური ენერგომარაგების დაახლოებით მეხუთედი გადაჰქონდათ.

დიდი სურთი: 2023 წლის 7 ოქტომბრიდან ახლო აღმოსავლეთში არსებული კონლიქრრტი საუდის არაბეთისთვის მძიმე აღმოჩნდა - საფრთხე შეექმნა მის ნავთობის ექსპორტსა და ამბიციურ განვითარების გეგმებს, ასევე კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა აშშ-ის უსაფრთხოების ქოლგის სანდოობა.

• პაკისტანი ათწლეულების განმავლობაში წვრთნიდა და ტექნიკურ დახმარებას უწევდა საუდის არაბეთის ძალებს, ხოლო თურქეთმა და პაკისტანმა ერთმანეთს გაუზიარეს სამხედრო ხომალდები და სასწავლო თვითმფრინავები.
• 2023 წელს რიადი დათანხმდა თურქული დრონების ყიდვას, რასაც ანკარამ თავისი ყველაზე დიდი თავდაცვითი საექსპორტო კონტრაქტი უწოდა.
• გარდა ამისა, საუდის არაბეთის სამეფოში პაკისტანმა დაახლოებით 8 000 ჯარისკაცი, გამანადგურებლები, დრონები და საჰაერო თავდაცვის სისტემა განათავსა.