ახალი ამბები

ნორვეგიის მშვიდობის კვლევის ინსტიტუტის (PRIO) ყოველწლიური ანგარიშის თანახმად, 2025 წელს სახელმწიფო დონის კონფლიქტების რაოდენობამ 1946 წლის შემდეგ რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია.

დაღუპულთა რაოდენობით 2025 წელი მხოლოდ 1994 და 2021 წლებს ჩამორჩება, როდესაც რუანდაში გენოციდი და ეთიოპიაში სამოქალაქო ომი მძვინვარებდა; უკრაინის ომი კი ამჟამად ყველაზე მომაკვდინებელ კონფლიქტად რჩება.

ვითარების არსი: ანგარიშში 65 ისეთი შეტაკებაა ჩამოთვლილი, რომელშიც, სულ მცირე, ერთი სახელმწიფო მონაწილეობს; მათგან რვა - სახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტია.

• მკვლევრები ამ კატეგორიას, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის გარდა, მიაკუთვნებენ სასაზღვრო შეტაკებებს ინდოეთ-პაკისტანის, პაკისტან-ავღანეთისა და კამბოჯა-ტაილანდის საზღვრებზე, ასევე ისრაელის საჰაერო დარტყმებს სირიაში.
• ირანის ირგვლივ მიმდინარე კონფლიქტი 2025 წლის კვლევის მიღმა დარჩა, თუმცა ნახსენებია ისრაელის მიერ ლიბანის დაბომბვა.

ჩაშლილად: სამხედრო თუ პოლიტიკური ძალადობის შედეგად დაღუპულთა რიცხვმა 245 ათასს მიაღწია. სტატისტიკაში დიდ წილს სამხედროების დანაკარგი იკავებს (მაგალითად, რუსი ჯარისკაცები უკრაინის ფრონტზე), თუმცა, მსხვერპლთა 25%-ზე მეტი (76,5 ათასი ადამიანი) მშვიდობიანი მოსახლეობაა.

• 2024 წელთან შედარებით, ამ კატეგორიაში მსხვერპლი ხუთჯერ გაიზარდა. მკვლევრები ამ მკვეთრ ზრდას სუდანში მიმდინარე შეტაკებებს უკავშირებენ: ქალაქ ელ-ფაშერის ალყამ, მკვლელობებმა და შიმშილობამ გასულ წელს დაახლოებით 60 ათასი ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა.

დეტალები: ნორვეგიული ინსტიტუტი კონფლიქტების სამ ძირითად ტიპს გამოყოფს:

• სახელმწიფოთაშორისი, არასახელმწიფო და ისეთი ვითარებები, სადაც მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ ძალადობა ცალმხრივია.
• პირველი ტიპის კონფლიქტებით აფრიკა ლიდერობს (29 შემთხვევა), მას აზია და ახლო აღმოსავლეთი მოჰყვება.
• ევროპაში მხოლოდ ერთი ასეთი კონფლიქტია, თუმცა ისეთი მასშტაბის, რომელიც კონტინენტს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არ უნახავს.
• გასულ წელს ნორვეგიელებმა 13 ისეთი კონფლიქტი დაითვალეს, რომლებიც „ომად“ კვალიფიცირდება. შედარებით მშვიდი 2000-იანებისა და 2017–2022 წლების შემდეგ, ომების რიცხვი კვლავ ზრდის ტენდენციას აჩვენებს.