ახალი ამბები

The New York Times-ის თანახმად, ირანის უზენაესმა ლიდერმა აიათოლა ალი ხამენეიმ დაიწყო მზადება მისი შესაძლო ლიკვიდაციის შემთხვევისთვის, ისრაელისა და შეერთებული შტატებისგან მომავალი მზარდი საფრთხეების ფონზე.

ვითარების არსი: გამოცემის ცნობით, იანვრის ანტისამთავრობო აქციების პიკზე ხამენეიმ თავისი ახლო მოკავშირე, ალი ლარიჯანი, ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერად დანიშნა. ეს ნაბიჯი შესაძლოა ასახავდეს თავად ხამენეის მოლოდინს, რომ ის ისრაელის ან ამერიკის დარტყმების სამიზნე გახდება.

• სააგენტო Reuters-ის მიერ ციტირებული აშშ-ის ორი ოფიციალური პირი აცხადებს, რომ თეირანზე თავდასხმის ფარგლებში, ამერიკელმა სამხედროებმა შესაძლოა ცალკეული ირანელი ლიდერები გაანადგურონ, რაც რეჟიმის შეცვლის მცდელობა იქნება.
• ანონიმურ წყაროებს არ დაუკონკრეტებიათ, თუ ვინ შეიძლება გახდეს მსგავსი თავდასხმების ობიექტი.

ჩაშლილად: ლარიჯანი, გამოცდილი პოლიტიკოსი და რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ყოფილი მეთაური, დიდი ხანია ხამენეის ნდობით აღჭურვილი ვიწრო წრის წევრია. ის ამჟამად ირანის უზენაესი ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანია და დანიშვნის დღიდან მან ფაქტობრივად ხელში აიღო გადაწყვეტილებების მიღების პროცესი, რითაც არჩეული პრეზიდენტი, მასუდ პეზეშკიანი სრულად გარიყა.

• ლარიჯანის დანიშვნამ, რომელმაც მთავარი როლი ითამაშა ბოლო ანტისამთავრობო დემონსტრაციების სასტიკად ჩახშობაში, კიდევ უფრო განამტკიცა მისი ძალაუფლება მთავრობაში.
• იანვარში, პროტესტის გამწვავებასთან ერთად, ხამენეიმ ქვეყნის მართვა ლარიჯანის მიანდო, რაც მოიცავდა რეგიონულ მოკავშირეებთან (რუსეთი, კატარი, ომანი) კოორდინაციას და ვაშინგტონთან ბირთვულ საკითხზე მოლაპარაკებების ზედამხედველობას.
• NYT-ის მიერ ციტირებული წყაროების თანახმად, ლარიჯანი ასევე ამზადებს საგანგებო გეგმებს ქვეყნის სამართავად აშშ-სთან პოტენციური ომის პირობებში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ამერიკული სამხედრო ძალები რეგიონში კონცენტრაციას ზრდიან.

დაეწიე ამბავს: პოტენციური სამხედრო კონფლიქტისთვის მზადების ფარგლებში, ხამენეიმ ლარიჯანისა და ნდობით აღჭურვილი პოლიტიკური და სამხედრო ფიგურების მცირე წრეს მისცა ინსტრუქციები, თუ როგორ უზრუნველყონ ისლამური რესპუბლიკის გადარჩენა სამხედრო დარტყმების ან მისი მკვლელობის შემთხვევაში.

• ლიდერთან დაახლოებულმა წყაროებმა აღნიშნეს, რომ ხამენეიმ შეიმუშავა მემკვიდრეობის ოთხდონიანი გეგმა თითოეული საკვანძო სამხედრო და სამთავრობო როლისთვის - თითოეულ პოზიციას ოთხამდე წინასწარ განსაზღვრული შემცვლელი ჰყავს.
• გარდა ამისა, მან რამდენიმე რჩეულ პირს მისცა უფლებამოსილება, მიიღონ გადაწყვეტილებები კავშირის გაწყვეტის ან მისი სიკვდილის შემთხვევაში.
• ხამენეის მემკვიდრეობის საკითხი კვლავ სადავოა. მიუხედავად იმისა, რომ ლარიჯანი ირანის ძალაუფლების ვერტიკალში ცენტრალური ფიგურაა, ის არ არის მაღალი რანგის შიიტი სასულიერო პირი, რაც უზენაესი ლიდერის პოსტისთვის აუცილებელი პირობაა.
• თუმცა, პარლამენტის სპიკერ მოჰამედ-ბაღერ ღალიბაფთან და ხამენეის პირად მრჩეველ ალი აქბარ ველაიათთან ერთად, იგი ხამენეისთან ყველაზე დაახლოებულ პირად ითვლება.

სტრიქონებს შორის: ლარიჯანის გავლენის ზრდა მოჰყვა 2025 წლის მაისის სარაკეტო დარტყმას, რომლის სამიზნეც ირანის უმაღლესი სამხედრო სარდლობა იყო - ამან ხამენეი აიძულა, დაეჩქარებინა მემკვიდრეობის შესახებ ფიქრი.

• ბირთვულ შეთანხმებაზე მიმდინარე დიპლომატიური მოლაპარაკებების მიუხედავად, ირანის ხელმძღვანელობა მოქმედებს იმ დაშვებით, რომ აშშ-ის დარტყმა გარდაუვალია.
• ქვეყანამ შეიარაღებული ძალები უმაღლეს მზადყოფნაში მოიყვანა, ბალისტიკური რაკეტები ერაყთან დასავლეთ საზღვარზე განათავსა და სპარსეთის ყურეში სამხედრო სწავლებები ჩაატარა, მათ შორის ჰორმუზის სრუტის დროებითი ჩაკეტვის მუქარით.

დიდი სურათი: ლარიჯანის აქტივობა ბოლო ერთ თვეში მკვეთრად გაიზარდა. იგი მოსკოვში ვლადიმერ პუტინსა და ახლო აღმოსავლეთის ლიდერებს შეხვდა, ასევე ჰქონდა ვრცელი სატელევიზიო ინტერვიუები.

• ამავდროულად, პრეზიდენტ პეზეშკიანის საჯარო აქტივობები შემცირდა; The New York Times-ის თანახმად, მან მინისტრთა კაბინეტის სხდომებზე აღიარა, რომ ხშირად უწევს ლარიჯანისთვის მიმართვა ისეთი საკვანძო საკითხების მოსაგვარებლად, როგორიცაა ინტერნეტის შეზღუდვების მოხსნა.
• ლარიჯანი ასევე ცენტრალურ როლს ასრულებს ვაშინგტონთან მოლაპარაკებებში, სადაც მისი თანხმობა აუცილებელია საკვანძო დიპლომატიური გადაწყვეტილებებისთვის.
• როდესაც ტრამპის სპეციალურმა წარმომადგენელმა სტივ ვიტკოფმა იკითხა მომიტინგეების შესაძლო სიკვდილით დასჯის შესახებ, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა პრეზიდენტს მიმართა, რომელმაც, თავის მხრივ, პასუხის გაცემამდე კონსულტაცია ლარიჯანისთან გაიარა.

კონტექსტი: ხამენეის მიერ ძალაუფლების ფრთხილი გადანაწილება აჩვენებს, რომ ის აცნობიერებს რამდენად გაურკვეველია რეჟიმის მომავალი. აშშ-სთან დაძაბულობის ზრდასთან ერთად, მან ძალაუფლება სულ უფრო მეტად გადასცა ლარიჯანის, რომელიც აღიქმება ადამიანად, რომელიც ამზადებს ირანს "შემდეგი დიდი მოვლენისთვის" - რაც, შესაძლოა, ომი იყოს. თუმცა, ამ დროისთვის ხამენეი რჩება მთავარ ფიგურად, რომელიც ინარჩუნებს სისტემის ერთიანობას და ამზადებს ნიადაგს თავისი მემკვიდრისთვის.