ახალი ამბები

საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი ევროკავშირს სთხოვს, აამოქმედოს ბლოკის ე.წ. სავაჭრო "ბაზუკა" - იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტი (ACI) - აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ გრენლანდიის გამო გაჟღერებული სატარიფო მუქარების საპასუხოდ.

ვითარების არსი: "ის მთელი დღის განმავლობაში კავშირზე იქნება თავის ევროპელ კოლეგებთან და საფრანგეთის სახელით მოითხოვს იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტის აქტივაციას," - განაცხადა მაკრონის ოფისმა კვირას.

• შაბათს ტრამპი დაიმუქრა ტარიფების დაწესებით იმ ევროპული ქვეყნებისთვის, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან მის მიერ გრენლანდიაზე კონტროლის დამყარებას.
• მაკრონმა განაცხადა, რომ "სატარიფო მუქარები მიუღებელია" და "ევროპული სუვერენიტეტი დაცული იქნება."
• ევროპარლამენტი უკვე მზადაა დაბლოკოს 2025 წლის ივლისში, ტრამპსა და ურსულა ფონ დერ ლაიენს შორის გაფორმებული სავაჭრო შეთანხმების რატიფიცირება. თუმცა, იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტის ამოქმედება გაცილებით რადიკალური ნაბიჯია, რადგან ის თავდაპირველად არამეგობრული სახელმწიფოებისთვის შეიქმნა და არა უდიდეს მოკავშირისთვის.

ჩაშლილად: იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტი არის მექანიზმი, რომელიც 2023 წელს მიიღეს აშშ-ისა და ჩინეთის გამო, რადგან ეს ორი ეკონომიკა სულ უფრო ხშირად იყენებს ტარიფებსა და ბუნებრივ რესურსებს საკუთარი ინტერესების გასატარებლად.

• კანონმდებლობის თანახმად, ეკონომიკური იძულება (კოერცია) ამოქმედდება მაშინ, როდესაც მესამე ქვეყანა იყენებს ან იმუქრება ზომებით, რათა აიძულოს ევროკავშირი ან მისი წევრი სახელმწიფო, შეცვალოს ან მიიღოს ესა თუ ის პოლიტიკური გადაწყვეტილება.
• ეს ინსტრუმენტი "ბირთვულ ვარიანტად" მიიჩნევა - ის ევროკავშირს საშუალებას აძლევს, სრულად ჩაკეტოს წვდომა ევროპულ ერთიან ბაზარზე, რომელიც 500 მილიონ მომხმარებელს აერთიანებს. ის ზღუდავს სავაჭრო ლიცენზიებს და წვდომას საჯარო შესყიდვებზე. ამერიკული სერვისებისთვის ეს ნიშნავს, რომ ევროპული ბაზარი მათთვის დაიხურება.
• შარშანდელი დაძაბულობისას ევროკავშირმა მოამზადა სია, რომელიც 93 მილიარდი ევროს ღირებულების საქონელს (ბურბონი, თვითმფრინავის ნაწილები 'ბოინგისთვის', სოიო და სხვა) ეხებოდა. თუმცა მაშინ ბლოკმა კომპრომისული შეთანხმება არჩია. ახლა კი კონფლიქტი გაცილებით დაძაბულია.

სტრიქონებს შორის: ინსტრუმენტი ავტომატურად არ ირთვება. მისი ძალა შეკავების ეფექტშია. პროცედურა ასეთია:

1. შეფასება: ევროკომისიას აქვს 4 თვე შემთხვევის შესასწავლად.

2. გადაწყვეტილება: წევრმა სახელმწიფოებმა კვალიფიციური უმრავლესობით უნდა დაადასტურონ ინსტრუმენტის გააქტიურება.

3. მოლაპარაკება: იწყება მოლაპარაკების ფაზა მოწინააღმდეგე ქვეყანასთან.

4. საპასუხო ზომები: თუ მოლაპარაკება ჩაიშლება, ევროკავშირს შეუძლია გამოიყენოს ფართო სპექტრის სანქციები - ტარიფებიდან დაწყებული, ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის შეჩერებით დამთავრებული.

დიდი სურათი: ეს ინსტრუმენტი პრაქტიკაში ჯერ არასდროს გამოყენებულა. გერმანია და იტალია აქამდე სიფრთხილისკენ მოუწოდებდნენ ბლოკს, რადგან ასეთმა მკაცრმა ზომებმა შეიძლება ზიანი მიაყენოს ტრანსატლანტიკურ ურთიერთობებს და უსაფრთხოების სფეროში თანამშრომლობას ნატოს ფარგლებში.

• თუ ევროკავშირი ჩათვლის, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა ზღვარი გადაკვეთა, ამან შესაძლოა სრულმასშტაბიანი სავაჭრო ომი გამოიწვიოს. განსხვავებით შარშანდელი შემთხვევისგან, სადაც კომპრომისი შესაძლებელი იყო, კოპენჰაგენმა მკაფიოდ განაცხადა, რომ გრენლანდიის სუვერენიტეტის საკითხი ვაჭრობას არ ექვემდებარება.
• ევროკავშირის იმედი ისაა, რომ ამერიკულ კომპანიებსა და მომხმარებლებზე დარტყმა აიძულებს ტრამპს კურსი შეცვალოს შუალედური არჩევნების წინ, სადაც რესპუბლიკელები კონგრესზე კონტროლის დაკარგვის რისკის წინაშე დგანან.